Recykling Idei | media społecznie zaangażowane

Kiedy muzy milczą...

Z Ostapem Sływynskim rozmawia Michalina Golinczak,

17.07.2008

Poeci bardzo wyraźnie się dziś dystansują wobec tradycji literatury zaangażowanej politycznie czy społecznie. Natomiast w czasach sowieckich rzeczywiście rozwijała się poezja dysydencka, którą by można określić mianem poezji ruchu oporu. Państwo i system społeczny były wówczas jednoznacznie obce i to wywoływało bardzo prosty odruch. Moim zdaniem, dysydenctwo wypływa właśnie z takiego prostego odruchu nieprzyjęcia.

Aktywizm/strategia

Pejzaż kultury po orgii

Wojciech Wiśniewski,

10.07.2008

Liberalizacja wszystkiego – która, jak twierdzi Baudrillard, już się dokonała – oznacza zatem przyjmowanie przez władzę subwersywnych taktyk „wroga”. To podchwytywanie idei przyświecających kontrkulturze i nadawanie im „odpowiedniego” znaczenia, dzięki czemu głos społecznej krytyki staje się coraz mniej słyszalny. Media i kultura popularna przyjmują zatem stanowisko feministek, ekologów i innych aktywistów, jednak po uprzednim zmodyfikowaniu przekazu, przez co najczęściej staje się on bezbarwny bądź też robi z obiektu żarłocznych barbarzyńców, pragnących jakiś niejasnych dla odbiorcy zmian.

Aktywizm/strategia, Globalizacja

Wokół Apelu z Bamako

Marcin Starnawski,

20.06.2008

„Duch Porto Alegre” zakłada wszak możliwie otwarty wachlarz wizji alternatyw, nawet jeśli krytyka wykaże ich ograniczenia czy sprzeczności. Być może Apel z Bamako to nie więcej niż „radykalny reformizm” na miarę dwudziestego pierwszego wieku, ale trudno przecenić jego znaczenie jako głosu łączącego różnorodne kwestie. A już od samych działaczy i działaczek zależeć będzie, na ile posłuży on jako punkt odniesienia w krytyce systemu neoliberalnego czy też na ile zainspiruje konkretne kroki.

Aktywizm/strategia, Globalizacja

Apel z Bamako

20.06.2008

Aby stworzyć zróżnicowany, wielobiegunowy i oparty na dążeniach zwykłych ludzi podmiot historyczny, trzeba znaleźć i upowszechniać rozwiązania alternatywne, które zaktywizowałyby siły społeczne i polityczne. Celem jest radykalne przeobrażenie systemu kapitalistycznego. Nie sposób już dłużej tolerować niszczenia Ziemi i milionów ludzkich istnień oraz godzić się na narzucaną nam przez imperialistyczne potęgi kulturę indywidualizmu i konsumeryzmu, która towarzyszy obecnemu systemowi i wzmacnia go – w grę bowiem wchodzi los samej ludzkości. Alternatywy dla marnotrawstwa i niszczycielstwa kapitalizmu czerpią swe siły z długiej tradycji oporu społecznego, który obejmuje wszelkie, choćby małe, kroki naprzód, nieodzowne w codziennej egzystencji ofiar systemu.

Teoria/krytyka

Ostatnie słowa

Z Richardem Rortym rozmawia Danny Postel,

14.05.2008

Richard Rorty, jeden z najbardziej wpływowych filozofów naszych czasów, zmarł w piątek (dnia 8 czerwca 2007 roku) po bolesnych zmaganiach z rakiem. Poniższe słowa to część tego, co miało być zapisem długiej i poruszającej wiele obszernych zagadnień rozmowy między nami. Rozmowa ta została gwałtownie przerwana. Dzięki swej śmiałej wizji intelektualnej, a także dzięki sprawnemu i ożywczemu stylowi pisarskiemu – co jest rzeczą unikatową wśród akademickich filozofów – Rorty odcisnął piętno daleko idących zmian w bardzo wielu sprawach; coś takiego udało się tylko bardzo nielicznym jemu współczesnym.

Aktywizm/strategia, Queer

Queer a polityka normalności

Tomek Sikora,

14.05.2008

A zatem polityczność w ogóle, a polityka queer w szczególności, to – w moim ujęciu – kryzys normalności. No bo kto definiuje normę? Jakie relacje władzy są przez tę definicję ustanawiane? Kto jest przez tę definicję uprzywilejowany, a kto upośledzony? W czyim imieniu ustanowiona jest dana norma? Jaką wspólnotę tworzy, jakie „my” powołuje do życia, jaką „naszość”? Jaki model wspólnoty propaguje? Polityczność jest zatem kontestowaniem prawa do ustanawiania normy, a więc także ogłaszania stanu „kryzysu”.

Teoria/krytyka

Mesjanizm bez oczekiwania

O teologii politycznej Waltera Benjamina

Giacomo Marramao,

09.05.2008

Ujawnia się tu decydujący rys mesjanizmu politycznego Benjamina: odpowiada on na wezwanie przeszłości, a nie na nakaz przyszłości. Stąd pochodzi radykalne symboliczne odwrócenie pojęcia mesjanicznego oczekiwania, które przemienia pokolenie teraźniejsze – ”każde pokolenie teraźniejsze – w adresata albo „przedmiot” oczekiwania i „podmiot” zbawienia. Mówiąc krótko: ”to my byliśmy „oczekiwani” przez zmarłych. „To nam dana jest – jak każdemu pokoleniu przed nami – słaba siła mesjaniczna. I to o nią przeszłość zgłasza roszczenia”. To zatem właśnie nas, którzy żyjemy w teraźniejszości, przeszłe pokolenia obarczyły odpowiedzialnością – nie za utopijną troskę o jakąś nadzieję czy widoki na przyszłość, ale za powzięcie działania mesjanicznego.

Notatki Fnolla

Biznes Olimpiada

Fnoll,

14.04.2008

Sama chińska okupacja Tybetu to bynajmniej nie jedyny fakt, na którym można oprzeć tworzenie „antyolimpiady”. Argumentów jest na pęczki, wystarczy chcieć po nie sięgnąć i rozpowszechniać, na przykład: chińska hodowla sportowców (w zamkniętych ośrodkach od małego dziecka jak kury na fermie, bez opcji wyboru), warunki pracy osób zatrudnionych przy wznoszeniu obiektów olimpijskich (na poziomie niewolników w starożytnym Egipcie: jak upadniesz, to zdychaj), arogancja chińskich władz, które mają głęboko w dupie wszelką krytykę.

Teoria/krytyka, Recenzje

Wyzwolić Polskę

Szanse emancypacji w kraju nad Wisłą

Maciej Kassner,

08.04.2008

Nie sposób zrozumieć historii i współczesności Europy bez poważnej refleksji nad problematyką wyzwolenia. Można zaryzykować tezę, że skala nierówności i niesprawiedliwości społecznej we współczesnej Polsce wynika po części z fałszywego obrazu Zachodu w polskiej debacie publicznej – Zachodu wypranego z tradycji walki o indywidualną i społeczną wolność. Niewątpliwą zasługą nowej książki Piotra Żuka jest próba włączenia problematyki wyzwolenia społecznego w dyskusję nad kształtem demokracji w Polsce.

Ekonomia, Globalizacja, Recenzje

Globalne nieporozumienie – porażki neoliberalizmu

Aneta Jerska,

01.04.2008

Książka Wizja sprawiedliwej globalizacji jest krytyką fundamentalnych założeń doktryny wolnego handlu i zbiorem propozycji – recept – opracowanych przez Stiglitza, mających na celu uświadomienie szerokim rzeszom obywateli, że globalizacja „z ludzką twarzą” jest możliwa. Laureat Nobla w dziedzinie ekonomii z 2002 roku nie neguje samej globalizacji, a jedynie jej obecny kształt. Ostrze jego krytyki wymierzone jest w doktrynę neoliberalizmu, która w Polsce ciągle uważana jest za niepodważalny dogmat.

Gender, Prawa pracownicze

„Urodzone” do ofiarności

O romansie patriarchatu z kapitalizmem

Marta Trawinska,

20.03.2008

We współczesnym polskim dyskursie feministycznym bardzo rzadko wprost wypowiada się założenie o ścisłym związku między patriarchatem i kapitalizmem. Większość badań i analiz akademickich czy artykułów publicystycznych głównego obiegu milcząco wpisuje się w liberalny nurt feminizmu, nawołując do zwiększenia partycypacji kobiet na rynku pracy czy na scenie politycznej. Zostaje tutaj ukryte założenie oczywistości kapitalizmu, zaś stawka w tej grze politycznej sprowadza się wyłącznie do uczynienia z kobiet beneficjentek i podmiotów aktywnie go reprodukujących oraz wspomagających.

Gender, Prawa pracownicze

Opieka to praca najważniejsza

Z Selmą James rozmawia Katarzyna Gawlicz,

20.03.2008

Słabsza pozycja kobiet opiera się po pierwsze na tym, że wykonujemy pracę reprodukcyjną, a po drugie na tym, że praca ta nie jest wynagradzana, przez co ma mniejsze znaczenie. W zasadzie nie powinnam mówić „przez co”, bo w końcu od wielu lat pytam, czy praca domowa nie jest wynagradzana, ponieważ nie jest ważna, czy też stała się mało istotna, ponieważ nie podlega wynagrodzeniu? Wiadomo przecież, że jest i tak, i tak. Jak pokazuje historia przeobrażeń siły roboczej, kobiety dostawały pieniądze zawsze tylko wtedy, gdy brakowało pracowników albo żołnierzy.

Teoria/krytyka

Czy sztuka powinna być zaangażowana?

Abramowski i jego teoria estetyczna

Piotr Sadowski,

10.02.2008

Edward Abramowski, którego słusznie wielu zwolenników tzw. anty czy alterglobalizmu uznaje dzisiaj za jednego ze swoich patronów, był też wybitnym psychologiem. Nie zajmując się estetyką normatywną, co raczej psychologią piękna, godził niejako postulaty modernistycznych artystów o wyzwoleniu sztuki z jej zaangażowaniem społecznym. Nie wyznaczał jej „dopuszczalnych” treści i kanonów, wierząc, że jako działalność aintelektualna i tak dochodzi ona w swej istocie do ideałów społecznych wyzwolenia człowieka. To właściwie od estetyki zaczyna się droga do uświadomienia sobie swych prawdziwych potrzeb, tęsknot i dostrzeżenia, że otaczająca nas rzeczywistość może być zmieniona.

Aktywizm/strategia, Prawa pracownicze

Walka o przyszłość

Z Immanuelem Wallersteinem rozmawia Marcin Starnawski,

03.02.2008

Wyzwaniem dla ogólnoświatowego ruchu pracowniczego jest obecnie odpowiedź na pytanie, jak – i na jakiej podstawie – tworzyć powiązania pomiędzy obszarami, gdzie dominuje tania siła robocza oraz tymi, gdzie pracownicy zarabiają lepiej. Polska jest gdzieś pośrodku. Wasi pracownicy jeżdżą do Irlandii czy Wielkiej Brytanii, gdyż otrzymują tam wyższe płace lub mają większe szanse na rynku pracy, ale do Polski też przyjeżdżają pracownicy: z Ukrainy, Białorusi czy Rosji. Dla was to oni są tańszą siłą roboczą.

Aktywizm/strategia

System do wzięcia

Z Immanuelem Wallersteinem rozmawia Aleksandr Buzgalin,

03.02.2008

Wręcz przeciwnie. Widzę jakościową zmianę w rozumieniu systemu kapitalistycznego, jego funkcjonowania, przez ruchy opozycyjne. Nie chodzi o to, że system kapitalistyczny się zmienił, ale o to, że analizy dokonane w dziewiętnastym wieku były bardzo wąskie i obejmowały jedynie małą część zjawisk, zawierały też pewne fundamentalne błędy. Jednym z takich błędów było założenie, że zasadniczym elementem kapitalizmu byli tylko pracownicy najemni. Przez długi czas próbowałem przekonywać, że to nie opłacani pracownicy najemni, ale kombinacja pracy najemnej i nienajemnej jest podstawowa dla kapitalizmu.

Teksty w sieci

Regiony

Felietony

Recykling Sztuki

Kiedy muzy milczą...

Pejzaż kultury po orgii

Wokół Apelu z Bamako

Apel z Bamako

Ostatnie słowa

Queer a polityka normalności

Mesjanizm bez oczekiwania

Biznes Olimpiada

Wyzwolić Polskę

Globalne nieporozumienie – porażki neoliberalizmu

„Urodzone” do ofiarności

Opieka to praca najważniejsza

Czy sztuka powinna być zaangażowana?

Walka o przyszłość

System do wzięcia

12 wiosna/lato 2009

Teksty w sieci

Regiony

Felietony

Recykling Sztuki

Newsletter RI