Błędne koło

Przemysław Witkowski
22.10.2006

„Po ostatnim ataku liczba osób, które zginęły w wyniku palestyńskich zamachów od rozpoczęcia we wrześniu 2000 roku Intifady (palestyńskiego powstania) wzrosła do ponad siedmiuset siedemdziesięciu. Większość ofiar to cywile, w tym ponad dziewięćdziesięcioro dzieci. W tym samym czasie Izraelska armia i siły bezpieczeństwa zabiły ponad dwa tysiące sto Palestyńczyków, w tym ponad trzysta osiemdziesięcioro dzieci”1.

Mało jest problemów w polityce międzynarodowej, które wzbudzałyby większe kontrowersje niż konflikt palestyńsko­‑izraelski2. Trwająca już prawie 60 lat sytuacja zapalna w tym regionie i jej znaczenie dla pokoju międzynarodowego a zarazem zawikłanie tematu i emocjonalne podejście do niego obu stron zaangażowanych w konflikt powoduje dużą polaryzację poglądów i skutkuje wzajemnym obrzucaniem się oskarżeniami o eskalowanie sporu. Ze strony izraelskiej można spotkać się często z obwinianiem Palestyńczyków o podtrzymywanie krwawego sporu, z oskarżeniami o niechęć do rokowań, o popieranie terroryzmu czy organizowanie zamachów ze zrzucaniem pełnej odpowiedzialności na barki Arabów z Terytoriów Okupowanych samemu usprawiedliwiając wszelkie poczynania wojska i policji względami bezpieczeństwa. W tym samym czasie Palestyńczycy przestawiają Izrael jako bezlitosnego okupanta, stosującego „faszystowskie metody”, pacyfikującego zajęte ziemie i traktującego bardzo brutalnie ludność cywilną, po swojej stronie akceptując wszelkie możliwe działania, choćby godzące w podstawowe prawa człowieka, jako usprawiedliwioną i uprawnioną walkę narodowo­‑wyzwoleńczą.

Spirala przemocy

Kto ma rację? Przy bliższej analizie doniesień prasowych, telewizyjnych relacji międzynarodowych obserwatorów czy raportów organizacji obrony praw człowieka odpowiedz może być tylko jedna – obie jej nie mają albo mają ją dokładnie w 50%. Trudno bowiem znaleźć na kuli ziemskiej tak niewielkie obszar, na którym można by zaobserwować tak liczne i tak rażące naruszenia praw człowieka. Obie strony dopuszczają się czynów absolutnie niedopuszczalnych w prawie międzynarodowym, będących złamaniem licznych międzynarodowych umów, paktów i konwencji. Nie sądzę, żeby dało się wskazać stronę bardziej odpowiedzialną za istniejącą sytuację, zresztą nie tym chciałbym się zająć.

Tekst ten nie ma na celu szukania winnych czy wyjaśniania decyzji podejmowanych przez obie strony, ale jest raczej próbą prezentacji skali naruszeń praw człowieka na tym terenie i w miarę możliwości przedstawienia szerzej niektórych z nich. Chciałbym tylko zarysować problem i w miarę możliwości zobrazować go, poza prostym wyliczeniem, szerszym omówieniem kilku przypadków złamania i naruszenia międzynarodowych praw człowieka. Lista niedopuszczalnych poczynań po obu stronach konfliktu jest bardzo długa a raporty organizacji zajmujących się ochroną praw człowieka są pełne doniesień z terenów Izraela i Terytoriów Okupowanych. Poniższa lista jest tylko małym wyjątkiem z najbardziej drastycznych działań podejmowanych przez obie strony, zarówno przez organy państwowe tak Izraela i Autonomii Palestyńskiej jak również przez obywateli tych krajów.

Lista wybranych przypadków naruszenia praw człowieka na Terytoriach Okupowanych

Strona „izraelska”3

1. Budowa muru między Izraelem a Terytoriami Okupowanymi na terenie Zachodniego Brzegu Jordanu, który obejmuje również swym zasięgiem część Terytoriów Okupowanych odcinając od reszty Zachodniego Brzegu dużą liczbę Palestyńczyków i praktycznie uniemożliwiając znacznej części mieszkańców możliwość realizowania podstawowych potrzeb życiowych, takich jak możliwość zarobkowania, kontakt z rodziną i bliskimi, dostęp do wody4.

2. Wyburzenia domów mieszkalnych i budynków użyteczności publicznej dla celów wojskowych lub z powodów ogólnie pojętego „zachowywania bezpieczeństwa” na terytoriach okupowanych często bez jasnego i wyraźnego uzasadnienia prawnego, przeprowadzane często z dużą dowolnością przez izraelskie wojsko.

3. Przedłużanie aresztu bez możliwości kontaktu z adwokatem.

4. Kary więzienia dla objectorów (ludzi sprzeciwiających się służbie wojskowej z powodu wyznawanych przekonań)5.

5. Ataki osadników żydowskich na ludność palestyńską czy obserwatorów ze strony międzynarodowych organizacji broniących praw człowieka.

6. Konfiskata domów oraz ziemi na potrzeby wojskowe.

7. Nadużywanie przemocy wobec ludności cywilnej – od obrazy słownej przez upokarzanie, tortury po nieuzasadnione użycie broni przez żołnierzy czy policjantów izraelskich.

8. Wyroki wykonywane bez sądu na osobach podejrzanych o terroryzm.

9. Niedopuszczanie obserwatorów ze strony międzynarodowych organizacji broniących praw człowieka do stref konfliktu i więzień.

10. Karygodnie zaniedbania w przebiegu postępowań sądowych czy policyjnych śledztw dotyczących ww. naruszeń praw człowieka.

Strona „palestyńska”6

11. Liczne, zaplanowane i wykonane z zamiarem zabicia bądź ranienia jak największej liczby osób cywilnych absolutnie niepodlegające pod kategorie walki narodowowyzwoleńczej zamachy bombowe. Nie da się tych czynów usprawiedliwiać walką o niepodległość, w czym absolutnie zgodne są międzynarodowe organizacje obrony praw człowieka: „Powtarzające się, rozmyślne zabójstwa cywilów dokonywane przez członków palestyńskich ugrupowań zbrojnych, stanowiące część polityki atakowania ludności cywilnej, to zbrodnia przeciwko ludzkości”7.

12. Szczególnie drastyczne i całkowicie niedopuszczalne używanie dzieci do przenoszenia broni, materiałów wybuchowych czy do działań zbrojnych i samobójczych ataków bombowych8

13. Ataki zbrojne na osiedla żydowskie na terenach Zachodniego Brzegu i Strefy Gazy.

14. Karygodnie zaniedbania w przebiegu postępowań sądowych czy policyjnych śledztw, dotyczących ww. naruszeń praw człowieka.

15. Praktyczny brak kontroli działalności skrajnych, gloryfikujących przemoc i odrzucających pokój w każdej postaci grup terrorystycznych (samo w sobie nie jest to złamanie praw człowieka lecz prowadzi do eskalacji konfliktu i może również być uznane za pobłażanie nawoływaniu do nienawiści na tle rasowym i religijnym).

Szachidzi z przedszkola

Ze strony palestyńskiej do najbardziej spektakularnych naruszeń praw człowieka należą niewątpliwie ataki bombowe przeprowadzane przez zamachowców samobójców, w efekcie których giną liczne osoby cywilne. Już to, samo w sobie, jest rażącym przestępstwem w świetle prawa międzynarodowego, wchodzącym w skład tzw. ius cogens, praw niepodważalnych w jakichkolwiek okolicznościach, żeby nie odwołać się do tak podstawowych dla wspólnoty międzynarodowej aktów prawnych, jak Karta Narodów Zjednoczonych czy Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych. Niestety sytuacja na Terytoriach Okupowanych przekracza w swej drastyczności nawet wyżej wymienione przykłady, jako że do przenoszenia materiałów wybuchowych jak i do przeprowadzania zamachów wykorzystywani są nieletni oraz dzieci. Wystarczy tylko pobieżnie przejrzeć materiały prezentowane na stronach Amnesty International9, żeby zauważyć, że nie są to wydarzenia jednorazowe ale stałe. Chociażby przykład:

czternastoletniego palestyńskiego dziecka niosącego materiały wybuchowe podczas próby przekroczenia izraelskiego punktu kontrolnego w Huwarze przy wejściu do miasta Nablus na Zachodnim Brzegu. Raporty donoszą, że chłopiec miał na sobie pas z materiałami wybuchowymi, co sugeruje, iż przenosił je świadomie. Według raportów izraelskiej armii mógł mieć zamiar zdetonować pas i w ten sposób popełnić samobójstwo w pobliżu żołnierzy obsadzających punkt kontrolny. W zeszłym tygodniu na tym samym punkcie kontrolnym izraelscy żołnierze odkryli torbę z materiałami wybuchowymi u jedenastoletniego palestyńskiego dziecka. Mówi się, że chłopiec, który wielokrotnie nosił torby podróżnym z jednej strony punktu kontrolnego na drugą, nie był świadomy faktu, iż w jednej z toreb, które przewoził na swoim wózku, zawierała materiały wybuchowe10.

Chyba najbardziej drastycznym przypadkiem obrazującym wykorzystywanie dzieci do walk przez Hamas, islamski Jihad i Brygady Męczenników al­‑Aqsa jest przypadek zanotowany w styczniu 2004 roku na Terytoriach Okupowanych. Siedmioletni (sic!) palestyński chłopiec ścigany przez kilku żołnierzy izraelskich zdetonował pas z materiałami wybuchowymi, który miał na sobie. Zginął na miejscu nie raniąc i nie zabijając nikogo. Chłopiec prawdopodobnie pragnął dokonać samobójczego zamachu bombowego w akcie zemsty za zabicie członków jego rodziny przez izraelską armię tydzień wcześniej11.

„Mój dom murem podzielony”

Po stronie izraelskiej można zaobserwować tyle samo jak nie więcej działań, które z pewnością są naruszeniem międzynarodowych konwencji, a na pewno praw człowieka i standardów traktowania ludności cywilnej. Władze bronią się co prawda tym, iż konwencje międzynarodowe nie mają mocy prawnej na Terytoriach Okupowanych, jako że te nie są terenami Izraela, ale posiadają jedynie specjalny status w granicach izraelskiej jurysdykcji. Jednakże nie znajduje to uzasadnienia w prawie międzynarodowym12. Rząd Izraela uzasadnia budowę muru jako „środek służący obronie, mający zablokować przenikanie terrorystów, broni i materiałów wybuchowych do państwa Izrael”13.

Zamek Izrael

Do najbardziej medialnie obecnych naruszeń, a zarazem najszerzej oddziałujących na sytuację ludności cywilnej na Terenach Okupowanych, jest budowa na ich obszarze tzw. „muru bezpieczeństwa”, który ma oddzielać od siebie społeczność żydowską od arabskiej i zapewniać ochronę terytorium Izraela przed atakami palestyńskich terrorystów. Wystarczy zauważyć, że w najwęższym punkcie Izrael ma około 20 km szerokości i popatrzeć na częstotliwość ataków i łatwość przenikania terrorystów na tereny Izraela, żeby zrozumieć zagrożenie, jakie niesie sąsiedztwo Terytoriów Okupowanych dla cywilnej ludności Izraela. Nie byłoby w budowie muru nic szokującego i niezrozumiałego dla opinii światowej, jako że każde państwo ma absolutne prawo do obrony swojej integralności i bezpieczeństwa, gdyby nie umiejscowienie tego muru. Mur budowany jest od północno­‑zachodniej części Zachodniego Brzegu do południowo­‑zachodniej części, często głęboko poza „zieloną linią” (do 6 km), wchodząc na Terytoria Okupowane, a z czasem planowane jest powiększanie muru w innej lokalizacji, co oznacza, że duża jego część nie znajdzie się na terenach Izraela, tylko na Terytoriach Okupowanych, które nie są uznawane przez opinię międzynarodową i prawo międzynarodowe za tereny należące do Izraela. W chwili obecnej plany przewidują budowę muru o łącznej długości 360 km. Mur ten będzie co najmniej trzy razy dłuższy i dwa razy wyższy niż mur berliński i składał się będzie z fragmentów betonowych i/lub z drutu kolczastego. Osiągnie średnią wysokość 8 metrów i umieszczone na nim będą liczne betonowe wieżyczki strażnicze. Dookoła będzie znajdować się strefa buforowa o szerokości od 30 do 100 metrów, aby zrobić miejsce na ogrodzenie pod napięciem, kamery, sensory i patrole policji14.

Getto Palestyna

Cóż to oznacza dla cywilnej ludności miejscowej? Oznacza niewyobrażalną ilość utrudnień, szykan i okazji do samowoli dla izraelskiej armii. Teren strefy buforowej został ogłoszony ziemią niczyją, dając asumpt do licznych wyburzeń i konfiskat, które jak można zaobserwować śledząc doniesienia prasowe, już następują. Jeżeli mur zostanie wybudowany wedle aktualnych planów, to 95 tys. Palestyńczyków zostanie odizolowanych od reszty Zachodniego Brzegu, co daje 4,5% populacji Terytoriów Okupowanych. Również 200 tys. Palestyńczyków ze wschodniej Jerozolimy będzie kompletnie odizolowanych od pozostałej części Zachodniego Brzegu. Osadnicy chcą wymusić na rządzie modyfikację muru tak, że możliwe jest, że odizoluje on kolejne 110 000, co da w sumie, ze wschodnią Jerozolimą, łącznie 400 tys. Palestyńczyków odizolowanych od reszty Terytoriów Okupowanych. 80% osadników żydowskich (320 tys. ludzi) znajdzie się po stronie izraelskiej muru. Umożliwia to praktyczną inkorporację terenów zamieszkanych przez żydowskich osadników do Izraela (których obecność na Terenach Okupowanych jest nielegalna w świetle prawa międzynarodowego). Mniej więcej 10% powierzchni terenów Zachodniego Brzegu będzie skonfiskowanych na użytek budowy muru. Ponad 2% terytorium Zachodniego Brzegu zostało skonfiskowane w pierwszym etapie budowy muru na północy Terenów Okupowanych.

Ziemia niczyja?

Oprócz utraty ziemi czy kontaktu ze swymi bliskimi, ludności cywilnej grożą także inne konsekwencje. W trakcie budowy usunięto około 102 tys. drzew. Przebieg muru był modyfikowany podczas budowy, tak by objąć jak na razie 10 osad żydowskich oraz najbardziej istotne z około 50 wiosek w samej północnej części Zachodniego Brzegu. Rada Osadników Yesha proponuje zmianę przebiegu muru od Qalqiliya do Północnej Jerozolimy, tak by liczba osadników, których ziemie zostaną zaanektowane przez Izrael osiągnęła około 343 tys. zostanie skonfiskowanych około 36 studni, a kolejnych 14 będzie zagrożonych zniszczeniem w strefie buforowej, tylko w pierwszym etapie budowy muru. Mur oddzieli ludzi i ziemie uprawne od źródeł wody. Podczas układania fundamentów muru izraelskie buldożery zniszczyły, jak do tej pory, 35 tys. metrów rur dostarczających wodę zarówno do domów, jak i na tereny rolnicze.

Pierwsza faza budowy muru ma miejsce w okolicach miast Qalqiliya, Tulkarem i Dżenin. Około 200 tys. ludzi mieszka w rejonach dookoła muru w północnej części Zachodniego Brzegu. Około 11,5 tys. mieszkańców 16 wiosek zostanie uwięzionych na obszarze pomiędzy murem a Zieloną Linią. Około 20 tys. osób z 3175 rodzin, mieszkających na wschód od muru będzie musiało docierać na zachodnią stronę do należącej do nich ziemi, co w praktyce oznacza utratę przez nich ich tych terenów, dziedzictwa i źródła zarobkowania wskutek trudności w dotarciu do tych ziem. Szacuje się, że w północnej części terytoriów okupowanych budowa muru pociągnie za sobą utratę 6500 miejsc pracy (przy obecnym bezrobociu na Zachodnim Brzegu, wynoszącym około 40%). Budowa muru spowoduje spadek produkcji oleju z oliwek o 2200 ton na sezon, jak również produkcji owoców o 50 ton i warzyw o 100 tys. ton, a 10 tys. zwierząt hodowlanych utraci dostęp do pastwisk. Do dziś, z powodu budowy muru zniszczono około 200 budynków, w tym sklepy, składy, budynki mieszkalne, 20 zakładów pracy i szkołę podstawową.

Orzeczenie MTS

Decyzja o budowie muru została zaskarżona15 do Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości, który „w wydanej 9 lipca 2004 r. opinii doradczej MTS stwierdza, że budowa muru przez izraelskie wojsko na Zachodnim Brzegu, łącznie z terenami Wschodniej Jerozolimy oraz terenami znajdującymi się wokół niej, jest naruszeniem międzynarodowych praw człowieka i prawa humanitarnego”. Co więcej, „Izrael ma również obowiązek położyć kres łamaniu swoich międzynarodowych zobowiązań, płynących z konstrukcji muru na zajętych terenach palestyńskich”. MTS postanowił, że Izrael jest zobowiązany do wypłacenia odszkodowań za zniszczenia dokonane do tej pory, zauważając, że „zadośćuczynienie musi w miarę możliwości zatrzeć wszystkie konsekwencje tego nielegalnego czynu”. MTS podkreśla, iż „każde państwo”, które jest stroną Konwencji Genewskich „jest zobowiązane do upewnienia się, że wymagania branego pod uwagę dokumentu są spełnione”. Co więcej, „ Zgromadzenie Ogólne oraz Rada Bezpieczeństwa ONZ powinny zastanowić się, jakie dalsze działania są potrzebne do tego, by zakończyć bezprawną sytuację, wynikającą z konstrukcji muru”16.

Sąd nie uznaje argumentacji Izraela odnośnie specjalnego statusu Terytoriów Okupowanych i wskazuje na poparcie swojego orzeczenia poprzez odwołanie do następujących paragrafów z konwencji międzynarodowych, których stroną jest Izrael:

– artykuł 53 Czwartej Konwencji Genewskiej, zakazujący stronie okupującej niszczenia zarówno własności prywatnej, jak i publicznej, poza przypadkami absolutnie koniecznymi17;

– artykuł 147 Czwartej Konwencji Genewskiej, wymieniający jako wykroczenie niszczenie i przejęcia własności, które nie jest uzasadnione przez wojskowe potrzeby oraz przeprowadzane w sposób nieuprawniony18;

– artykuł 55 Regulacji Haskich19, zakazujący zmieniania statusu prawnego własności, wykraczające poza cele bezpieczeństwa albo dla przyniesienia zysku lokalnej społeczności;

– artykuł 33 Czwartej Konwencji Genewskiej, zakazujący stosowania zbiorowej odpowiedzialności; artykuł 64 tej samej konwekcji zakazuje dodatkowo stosowania takiej działalności dla karania ludności strony okupowanej20;

– artykuł 49 IV Czwartej Konwencji Genewskiej21, który stanowczo stwierdza: „Strona Okupująca nie będzie deportować ani przemieszczać grup swojej ludności cywilnej na terytorium, które okupuje”. Izraelskie osadnictwo na Terenach okupowanych jest więc nielegalne wedle prawa międzynarodowego;

– artykuł 27 IV Czwartej Konwencji Genewskiej22, stanowiący, iż miara kontroli i bezpieczeństwa musi być konieczna jako rezultat wojny;

– czy też rezolucja Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 465 z 1 marca 1980 roku, wzywająca do likwidacji i zaprzestania budowy nowych osiedli izraelskich na arabskich terenach, okupowanych od 1967 roku.

Jako kraj, który sygnował i ratyfikował akces do Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, Izrael zobowiązał się do poszanowania, ochrony i zapewnienia realizacji praw, zawartych w traktatach wszystkim osobom na jego terytorium oraz wszystkim podległym jego jurysdykcji. Zakaz dyskryminacji jest immanentną cechą praw człowieka, zawartych w traktatach, które podpisał Izrael, takich jak Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych (art. 223), Międzynarodowa Konwencja w Sprawie Likwidacji Wszelkich Form Dyskryminacji Rasowej oraz Międzynarodowy Pakt Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych (art. 224).

Budowa muru stanowi złamanie artykułu 12 MPPOiP25, dotyczącego wolności do przemieszczania się. Dopuszczalne są ograniczenia dotyczące tego prawa, ale Komisja Praw Człowieka ONZ stwierdza:

Dozwolone ograniczenia wprowadzone wedle art. 12 nie mogą likwidować wolności przemieszczania się. […] Miara restrykcji musi odwoływać się do zasady proporcjonalności i musi być odpowiednia do osiągnięcia jej ochronnej funkcji. Powinna być najrzadziej używanym instrumentem […] Wniosek o ograniczenie prawa w każdym indywidualnym przypadku musi być oparty na legalnej podstawie prawnej oraz spełnić warunki konieczności i proporcjonalności. Te warunki nie są spełnione na przykład przy obowiązku posiadania przepustki do podróży wewnątrz kraju26.

Ponadto:

– zgodnie z artykułem 6 MPPOiP27, Izrael musi podjąć kroki w celu zabezpieczenia prawa do pracy dla ludzi zamieszkujących jego terytorium i podlegającym jego jurysdykcji;

– artykuł 11 MPPOiP28 zobowiązuje państwa sygnatariuszy do „respektowania prawa wszystkich do odpowiedniego standardu życia dla nich i ich rodzin, […] jedzenia, ubrania i mieszkania oraz do ciągłego dążenia do poprawy warunków życia”;

– artykuły 10, 11, 13 MPPOiP29 mówią o prawie do życia rodzinnego, opieki medycznej i edukacji;

– artykuł 10 MPPOiP30 zapewnia, że „najszersza możliwa opieka i pomoc powinna być zapewniona rodzinie, która jest naturalną i podstawową jednostką społeczeństwa”31.

Konkludując sprawę muru można zacytować opinię Amnesty International:

Dozwolone prawnie potrzeby Izraela: zabezpieczenia granic i zapobiegania dostępowi ludzi, mogącym stanowić zagrożenie dla jego bezpieczeństwa, nie uzasadniają budowy takiego muru na terenie Terytoriów Okupowanych. Mógłby on być zbudowany na terytorium izraelskim na Zielonej Linii, gdzie mechanizmy kontroli wejścia osób z zewnątrz też mogłyby zostać wzmocnione w razie potrzeby.

Nielegalna niechęć do zabijania

Jednym z podstawowych praw łamanych przez rząd Izraela jest prawo do wolności sumienia. Obywatele Izraela nie mają prawa odmówić służby wojskowej ze względu na przekonania pacyfistyczne. Od służby zwolnione są tylko osoby pochodzenia arabskiego i uczniowie szkół religijnych. Osoby odmawiające służby wojskowej z powodów przekonań to objectorzy. Objector, to zgodnie z definicją podawaną przez Amnesty International:

Osoba, która z powodu sprzeciwu sumienia lub ugruntowanych przekonań wyrosłych z motywów religijnych, etycznych, moralnych, humanitarnych, filozoficznych, politycznych lub podobnych odmawia pełnienia służby wojskowej lub jakiegokolwiek bezpośredniego lub pośredniego udziału w konflikcie zbrojnym i zostaje za to uwięziona. Powinna zostać uznana za więźnia sumienia, chyba, że odmówi ona również odbycia służby zastępczej o porównywalnej długości. W Izraelu jednakże taka możliwość nie istnieje32.

Niedopuszczalna ślepota

Spór palestyńsko­‑izraelski polaryzuje opinię publiczną na świecie, ale ja jednak nie chciałbym zajmować stanowiska w tym sporze po którejkolwiek ze stron. Obie dopuszczają się działań okrutnych, nieludzkich i całkowicie niezgodnych z prawem międzynarodowym, a opowiedzenie się po którejkolwiek ze stron byłoby ślepotą lub stronniczością. Obie strony nie wykazują się należytymi chęciami dla zmiany tej sytuacji i dopuszczają się świadomie kolejnych naruszeń międzynarodowych praw człowieka dla realizacji swoich doraźnych celów politycznych.

Spirala przemocy nakręca się na tym terenie coraz bardziej. Obie strony poprzez swoje działania wywołują wściekłość opinii publicznej strony przeciwnej. Kolejne naruszenia powodują odpowiedź przeciwnika, najczęściej gwałtowną, krwawą i natychmiastową. Mordy na Palestyńczykach (czy to wykonywane na osobach podejrzanych o współudział w zamachach bombowych czy też na przypadkowych cywilach, będących świadkami walk), krwawe tłumienie zamieszek, będące odwetem za palestyńskie zamachy, które z kolei są odwetem za pacyfikacje, które są odwetem za zamachy, które są odwetem za stosowanie tortur w więzieniach?. i tak dalej i tak dalej i tak dalej. Błędne koło, z którego wyjścia nie widać. Palestyńskie grupy zbrojne wywierające presje na rodzinach osób zabitych w samobójczych atakach, także dzieci, aby nie potępiały, lecz przyjęły i poparły akcje krewnych. Zabójstwa na Palestyńczykach dokonywane przez armię izraelską, wzrost przemocy w palestyńskim społeczeństwie w stosunku do kobiet i ludzi o odmiennych przekonaniach, godziny policyjne, aresztowania i niszczenie własności palestyńskiej, powodujące utratę pracy na masowa skalę i gospodarczy upadek Autonomii, zabójstwa Palestyńczyków podejrzewanych o współpracę z wywiadem izraelskim przez innych Palestyńczyków, tysiące Palestyńczyków aresztowanych przez siły zbrojne Izraela (setki osób przetrzymywanych bez postawienia zarzutów ani procesu, wyłącznie na podstawie tajnych doniesień) – wszystko to codzienność na Zachodnim Brzegu.

Powoduje to dramatyczną zapaść gospodarczą Terenów Okupowanych, przy jednocześnie bardzo dużej liczbie samobójstw, 50% bezrobociu, kompletnej niestabilności politycznej tego rejonu, powtarzających się cyklicznie zamachach przeprowadzanych przez terrorystów palestyńskich. Nie ma możliwości zaprowadzenia pokoju na tych terenach, jeżeli prawa człowieka będą tam łamane tak nagminnie i częstokroć bezkarnie, przez obie ze stron. Zaś brak pokoju na tych terenach będzie miał z pewnością wpływ na sytuację międzynarodową w regionie i na świecie, gdyż nie ma dziś chyba terenu bardziej zapalnego na całej kuli ziemskiej, gdzie zmiany i napięcia wpływałyby tak bardzo na sytuację międzynarodową na całym globie.

BIBLIOGRAFIA:

Czwarta Konwencja Genewska

Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych

Powszechna Deklaracja Praw Człowieka

Strony www:

Amnesty International: http://www.amnesty.org.pl

Doctors Without Bordershttp: http://www.msf.org/

European Council on Refugees and Exiles (ECRE): http://www.ecre.org

Freedom House: http://www.freedomhouse.org/

Helsińska Fundacja Praw Człowieka: http://www.hfhrpol.waw.pl/

Human Rights Watch: http://www.hrw.org

Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża (ICRC): http://www.icrc.org/

PALESTINA! Viva: http://www.palestina.viva.org

Polska Akcja Humanitarna: http://www.pah.ngo.pl

Polski Czerwony Krzyż: http://www.pck.org.pl

Refugee Council: http://www.refugeecouncil.org.uk/

World Organization Against Torture: http:www.derechos.org/omct

Przypisy:

1. Informacja prasowa Amnesty International z dnia 22 sierpnia 2003. Źródło: http://www.amnesty.org.pl/index.php/ai/content/view/full/794 (pobranie informacji 3 maja 2005).

2. Bądź też izraelsko palestyński żeby uniknąć wyróżniania już na poziomie języka strony odpowiedzialnej za jego wybuch i trwanie.

3. Popełniane zarówno przez organy państwowe Izraela, jak i przez jego obywateli.

4. Ten problem postaram się omówić szerzej w dalszej części pracy.

5. Ten problem postaram się omówić szerzej w dalszej części pracy.

6. Popełniane zarówno przez organy państwowe zarówno Autonomii Palestyńskiej, jak i przez jej obywateli.

7. Informacja prasowa Amnesty International z dnia 22 sierpnia 2003. Źródło: http://www.amnesty.org.pl/index.php/ai/content/view/full/794 (pobranie informacji 3 maja 2005).

8. Ten problem postaram się omówić szerzej w dalszej części pracy

9. „Amnesty International wielokrotnie potępiała samobójcze ataki bombowe oraz inne ataki na ludność cywilną, zorganizowane przez palestyńskie oddziały zbrojne, jako zbrodnie przeciwko ludzkości. Wykorzystywanie dzieci do przeprowadzania lub pomocy w jakichkolwiek zbrojnych atakach jest rzeczą odrażającą. Wzywamy przywódców palestyńskich, aby publicznie potępili takie praktyki” – stwierdza na swych stronach Amnesty International, Informacja prasowa Amnesty International z dnia 24 marca 2004: http://www.amnesty.org.pl/index.php/ai/content/view/full/794 (pobranie informacji 3 maja 2005).

10. Informacja prasowa Amnesty International z dnia 24 marca 2004 http://www.amnesty.org.pl/index.php/ai/content/view/full/794 (pobranie informacji 3 maja 2005).

11. Wedle Amnesty International dostał on pas z materiałami wybuchowymi od palestyńskiej grupy zbrojnej, islamskiego Jihadu, Informacja prasowa Amnesty International z dnia 24 marca 2004 http://www.amnesty.org.pl/index.php/ai/content/view/full/794 (pobranie informacji 3 maja 2005)

12. czego przykładem jest chociażby treść IV Konwencji Genewskiej z 12 sierpnia 1949, gdyż obowiązuje we wszystkich przypadkach, w jakich toczą się działania wojenne i zbrojne, niezależnie od okoliczności, sposobu wypowiedzenia konfliktu bądź braku wypowiedzenia, niezależnie od uznania konfliktu przez stronę za wojnę obronną, napastniczą itp., jak również obowiązuje ona wszystkie państwa, nawet wtedy, kiedy jedno z państw stron konfliktu nie jest stroną Konwencji.

13. http://www.amnesty.org.pl/index.php/ai/content/view/full/427 (pobranie informacji 3 maja 2005)

14. Powyższe dane za: Israel and the Occupied Territories: The place of the fence/wall in international law, http://web.amnesty.org/library/index/engmde150162004 (pobranie informacji 3 maja 2005).

15. „8 grudnia 2003 roku Zgromadzenie Ogólne ONZ, sprawujące władzę zgodnie z 96 Artykułem Karty Narodów Zjednoczonych, wydało rezolucję zwracającą się do MTS o ogłoszenie opinii doradczej w sprawie prawnych konsekwencji budowy muru przez Izrael na Terytoriach Okupowanych. Po przesłuchaniach i otrzymaniu pisemnych zobowiązań, 9 lipca 2004 roku, sąd wydał swoją opinię doradczą”. – za Amnesty International: http://www.amnesty.org.pl/index.php/ai/content/view/full/1763 (pobranie informacji 3 maja 2005).

16. http://www.amnesty.org.pl/index.php/ai/content/view/full/1763 (pobranie informacji 3 maja 2005)

17. Czwarta Konwencja Genewska. Treść konwencji na stronie internetowej: http://www.pck.org.pl/doc/konwencje/IV_KG.pdf (pobranie informacji 3 maja 2005)

18. Tamże

19. http://web.amnesty.org/library/index/engmde150162004 (pobranie informacji 3 maja 2005)

20. Czwarta Konwencja Genewska, op. cit.

21. Tamże

22. Tamże

23. Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych. Treść zamieszczona na stronie internetowej: http://www.ms.gov.pl/prawa_czl_onz/prawa_czlow_ICCPR.doc (pobranie informacji 3 maja 2005).

24. http://web.amnesty.org/library/index/engmde150162004 (pobranie informacji 3 maja 2005)

25. Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych, op. cit.

26. Tamże

27. Tamże

28. Tamże

29. dane dotyczące muru w kontekście przestrzegania MPPiO według Amnesty International: http://web.amnesty.org/library/index/engmde150162004 (pobranie informacji 3 maja 2005)

30. Według AI.

Przemysław Witkowski – doktor nauk politycznych, dziennikarz, poeta; współpracuje stale z „Odrą”, „Krytyką Polityczną”, „Ritą Baum” i „Ha!artem”.